Wel of niet terug naar de analoge essentie?

In de jaren ’80 van de vorige eeuw werd verteld dat met de komst van de cd-speler de draaitafel snel zou gaan verdwijnen. Met prachtige verhalen over geen tikken en krassen meer en een superieure geluidskwaliteit wilde men ons doen geloven dat de cd-speler in de loop der jaren de draaitafel helemaal zou vervangen. Er ontstond al snel de (over)bekende discussie bij audioliefhebbers welke van de twee mediums het beste was. Deze discussie werd ook nog eens (extra) gevoed door verschillende audiorecensenten en winkeliers. Het resulteerde er in, dat vele liefhebbers eind jaren ’80 en begin jaren ’90 hun draaitafel naar de zolder verhuisden en overgingen tot de aanschaf van een cd-speler.

In diezelfde jaren zag je ook dat veel audiofabrikanten stopten met de fabricage van draaitafels of failliet gingen, dat veel winkeliers geen draaitafels meer verkochten en dat platenwinkels stopten met de verkoop van elpees en helemaal overgingen op het verkopen van cd’s. Ook platenmaatschappijen brachten nog maar heel weinig uit op elpee.

Hierdoor – en er zijn er vast nog wel meer oorzaken te noemen, maar ik beperk mij tot deze opsomming – was de draaitafel bijna volledig uit het beeld verdwenen aan het eind van de vorige eeuw.

Ik zeg bijna volledig, want ondanks dat menig fabrikant, platenmaatschappij en winkelier volhardend volhield dat de cd-speler toch echt superieur was voor wat betreft de geluidskwaliteit en het bedieningsgemak, is er altijd een handjevol liefhebbers gebleven die wel geloofden in de draaitafel en dus nooit hun draaitafel en elpees hebben weggedaan.

Ook enkele fabrikanten bleven geloven in de draaitafel; zij specialiseerden er zich zelfs in en bleven fabriceren. Een klein aantal winkeliers verkocht nog draaitafels en er waren zelfs winkeliers die er hun ’specialisatie’ van hebben gemaakt.

Anno 2009 is het tij gekeerd. Het is tot de gewone consument doorgedrongen dat de draaitafel bezig is met een echte comeback. Deze consument denkt weer na over de aanschaf van een draaitafel. Zelfs platenmaatschappijen brengen weer elpees uit en ook zie je in de cd winkels weer vakken met elpee.

Een stukje geschiedenis van Transrotor :

Soms heb je van die mensen die overtuigd zijn van hun eigen ideeën en uiteindelijk hun eigen weg gaan bewandelen. Jochen Räke is zo’n iemand en begon in 1971 eerst in zijn thuisland Duitsland met draaitafels van het Britse bedrijf Transcriptor te voorzien. In de loop van de tijd begon Jochen Räke met het formuleren van zijn ideeën over draaitafel ontwerpen, wat mede kwam door de verkopen van het eerder genoemde merk Transcriptor. Helaas stond het Britse bedrijf niet open voor de ideeën van Jochen Räke, ook vanwege dat ze erg controversieel waren en hoe hard hij het ook probeerde, de Engelsen waren niet te verroeren.
En dus werd er in 1973 de stap gezet om een eigen bedrijf te gaan beginnen, genaamd Transrotor en wat in 1976 leidde tot zijn eerste product de Transrotor AC en waarvan er één staat in het Museum of Modern Arts in New York. Jochen Räke was ook de eerste die gebruik ging maken van een nieuw materiaal AcrylicGlass in zijn draaitafel ontwerpen. Een andere primeur was zijn uitgebreide gebruik van een nieuwe fabricage techniek. Het idee is geniaal en simpel, want vele onderdelen zijn uitwisselbaar en dat zie je dan ook terug in de vele diversen modellen en veel van zijn modellen zijn te upgraden.
Rond 1985 kwam er weer nieuwe modellen op de markt, de Transrotor Classic en Quintessence en rond de eeuwwisseling gevolgd door de Transrotor Gravita en momenteel het topmodel de Transrotor Artus. In 2009 werden er weer nieuwe modellen bijgevoegd o.a. het instapmodel de Pianta Studio en het model Dark Star en wederom een topmodel de Argos.

Transrotor Fat Bob S :

Dit model is in 2003 op de markt gekomen en bracht een ware schokgolf door draaitafelland en doet dat eigenlijk nog steeds. De Fat Bob S kan zich nog steeds rekenen tot de betere High-End draaitafels en misschien wel de beste in zijn prijsklasse.

Momenteel staat deze Fat Bob S bij mij hier alweer een aantal weken in de luisterruimte voor een recensie. Dus staat U mij toe om wat meer over de Fat Bob S te vertellen en waar deze is uit opgebouwd. De Fat Bob S is eigenlijk een mengeling van de diversen onderdelen die uitwisselbaar zijn en je eigenlijk kan spreken van een bundel montage systeem.
De Fat Bob S is een massa loopwerk en heeft dus geen ontkoppelt sub-chassis, dus ook geen veren zoals bij Thorens. Het chassis is 40 mm dik van massief aluminium en heeft aan de onderzijde een speciaal ontwikkeld resonantieprofiel en het gehele chassis heeft hetzelfde ronde formaat als het draaiplateau en staat op drie verstelbare spikes (die eigenlijk op het einde een bolletje hebben) en deze spikes rusten weer op drie aluminium schotels.

Het chassis van bovenaf gezien met rechts de armboard en in het midden de as en het lagerhuis. Linksboven ervan ziet u de aandrijfsnaar en een klein stukje van de losse motor. Ook goed te zien is de 2 gaatjes links op het chassis voor een tweede armboard. Het lagerhuis van het draaiplateau is voorzien van oliedruk-omloopsmering en steunt op een keramische kogel en wat mede zorgt voor een minimale wrijving. Beiden technieken zijn overgenomen van het veel duurdere model de Transrotor Quintessence.

Het draaiplateau zelf is 60 mm dik en ook van aluminium en heeft ook dezelfde resonantiegroeven (zie de foto links) en weegt een 12 kilogram. Mede door de zwaarte van dit dikke draaiplateau zorgt dat voor een stabiele gelijkloop. Trillingen veroorzaakt door het element worden geabsorbeerd door deze resonantiekringen/groeven.

Hier is goed te zien bij het huis van het lager de drie (3) insparingen voor de drie riemen voor drie motoren. Het draaiplateau wordt aangedreven middels een soepele ronde rubberen snaar naar een losstaande trillingsvrije motor en is volgens Transrotor geheel wrijvingsloos.

Bovenop het draaiplateau is een mat van 6mm dikte en gemaakt van acryl/carbon/vinyl composiet. Met ook weer als doel om resonantie te absorberen. De mat is ingebed in het draaiplateau.

De trillingsvrije losse motor en de snaar en de welke verbonden is d.m.v. een netsnoer aan de eigenlijke netvoeding die rechtstreeks de wandcontactdoos ingaat. Door de aparte netvoeding wordt ook eventuele bromproblemen vermeden.
Om van 33 toeren naar 45 toeren of visaversa moet men de snaar om de poelie bij de motor verleggen. Dit kan wat onhandig zijn als U veel lp’s draait die op verschillende toeren (33/45) gedraaid dienen te worden, maar Transrotor heeft daar een upgrade weer voor, namelijk de Netzteil Konstant M1 of M3.

De Fat Bob S wordt afgeleverd met een puck en wordt geleverd in gepolijst aluminium. Het glimt je tegemoet en daar hou je wel of niet van, maar voor de prestaties van deze Fat Bob maakt het niets uit. Hooguit de bekende WAF factor. In ieder geval de Duitsers zijn dol op dat glimmende spul en je ziet dat ook terug bij andere Duitse fabrikanten, zoals Burmeister om maar wat te noemen.
De Fat Bob S kan voorzien worden van diversen verschillende toonarmen, zoals een Jelco of een Morch en wie het onderste uit de kan wil kan een SME 9 inch of 12 inch arm erbij bestellen. Voor een SME arm heeft U dan wel een andere armboard voor nodig.Ook zijn er nog diversen verdere upgrades te verkrijgen, zoals een TMD (transrotor Magnetic Drive) lager en een 2e en 3e motor en ook kan men nog een 2e armboard laten monteren. Daarbij kan men ook nog voor kiezen om de netvoeding te upgraden met een Netzteil Konstant M1 (voor 1 motor) of een Netzteil Konstant M3 (voor 2 of 3 motoren). Kortom, er zijn nog vele (upgrade)mogelijkheden om van deze draaitafel een nog meer hoogwaardiger draaitafel te maken.

SME 3500JR :

Deze SME 3500JR arm werd speciaal op specificaties gemaakt voor Transrotor en is eigenlijk een afgeleide van de SME 309 arm. De SME 3500JR is dus gewoon een OEM product. De 3500JR arm verschilt niet zoveel dan de originele 309 arm en heeft dus ook de magnesium armbuis en de magnesium headshell, alleen het lager en de bekabeling zijn anders en die zijn van de SME V overgenomen. Verder zijn ze identiek, ook kwa uiterlijk. Ikzelf ben erg gecharmeerd van de SME producten en ook van dit OEM product, waarbij ik voorzichtig concludeer dat de 3500JR arm een beter product is dan de originele SME 309 en dat stoel ik op dat het lager en de bekabeling heeft van de V serie. Inmiddels is deze 3500JR arm niet meer leverbaar en is vervangen door een SME 5009JR arm.

Het indrukwekkende SME armboard met 2 etages.

Jan Allaerts MC-One Boron :

Jan Allaerts, de bouwer van dit element,  is zeker geen onbekende persoon in de audiowereld. Ook in België geniet hij bekendheid. De elementen worden handgebouwd en met uiterste precisie en zorg in elkaar gezet. Eerst was dit element voorzien van een TIP-1 naald, maar sinds 2007 is deze niet meer leverbaar en is het element geüpgrade met een FGS (Fritz Geiger Signature) naald. De FGS naald zat eerst alleen in het duurdere MC1 Boron MKII element, dit terzijde. Hoewel dit op zichzelf al heel mooie naalden zijn, worden ze door Jan Allaerts nogmaals onder handen genomen en verder gepolijst. Ervan uitgaande dat men de naald goed en met de juiste zorg behandeld kan men erop rekenen dat ze wel 7000 tot 10.000 uur mee kunnen gaan. U zult deze elementen niet bij alle winkeliers tegen komen. De dealers worden met de uiterste zorg uitgezocht en moeten over de juiste afstelapparatuur en kennis beschikken. Kortom, u kunt ervan uitgaan dat deze elementen in het topsegment thuis horen.

Fat Bob S/SME 3500JR/Jan Allaerts MC-ONE BORON :

Het model wat we dus gaan resenceren en zoals het hier in de luisterruimte staat is de Fat Bob S met een SME 3500JR arm en een Jan Allaerts MC1 Boron element. De Fat Bob S en het Jan Allaerts element zijn hagelnieuw en dienen dus ingespeeld te worden.
(N.B. De SME 3500JR is een model arm wat niet meer wordt geleverd en hiervoor is in de plaats gekomen een SME 5009JR.)

Het voorwerk (afregelen en installeren):

Hier is Henk Niemeyer van Audio-Selectief bezig in zijn werkhok met de opbouw en afstelling van de Fat Bob S. Ook ziet U hier op de foto onderaan het JA element (het goudkleurige blokje) bij het rode tangetje liggen.

 De testplaat ligt al klaar voor het afregelen van het JA element en de SME arm. Rechts onderaan op deze linker foto ziet U het JA element en de headshell liggen. Eenmaal alles klaar was de Fat Bob perfect afgesteld en werd gereed gemaakt voor het transport.

Op mijn verzoek had ik Audio-Selectief gevraagd of ze zo goed wilde zijn om de Fat Bob S te komen afleveren en installeren bij mij thuis, vanwege dat er tijdens het vervoer er zoveel mis kan gaan en ik dat niet op geweten wilde hebben. En dus op een maandagmiddag stond Henk Niemeyer en zijn vrouw Aleida hier thuis om de Fat Bob S af te leveren en verder te installeren. Nadat alles was uitgeladen en met de nodige voorzichtigheid naar boven werd gesjouwd stond het dan als een soort van bouwpakket dan eindelijk in de luisterruimte. Het enige wat nu nog moest gebeuren was het lager voorzien van de olie en het lagerhuis erop zetten en de Fat Bob waterpas afstellen op het Callas-Audio Soundboard. Ook dit gebeurde weer in alle voorzichtigheid en met volle aandacht.

Henk Niemeyer bezig met de lagerolie op het lager te smeren.

Het lagerhuis wordt geplaatst  en let op de witte handschoentjes, die u er ook bij krijgt.

En daar stond dan de Fat Bob S combi en klaar om de eerste luistersessie te kunnen laten beginnen,dacht ik. Maar Henk zal Henk niet zijn om ook nog even te vertellen dat het lager een 5 dagen nodig heeft om in te lopen, dus het beste was om de Fat Bob ’AAN’ te zetten en de eerste 5 dagen niet ’UIT’ te zetten.
Hebben we dan niet geluisterd? Natuurlijk wel en zoals het gaat meestal met nieuwe apparatuur hier in de luisterruimte klonk het redelijk, maar niet meer dan dat. Heel veel laag en alles nog vast in het geluidsbeeld. Dus moest ik enig geduld betrachten en de eerste 5 dagen de Fat Bob zijn rondjes laten draaien.

De klankeigenschappen :

Helaas deze maal geen uitgebreide luisterbeschrijving en opsomming van de gedraaide lp’s, maar neemt U van mij aan dat er vele lp’s op de Fat Bob zijn terecht gekomen en gedraaid. Van zeer oude Jazz en Blues opnames uit de jaren ’50 en ’60 en Pop en easy listening opnames uit de ’70 en ’80 jaren en diversen nieuwe opnames uit dit laatste decennia. Ook is er veel geluisterd naar vele ’live’ uitvoeringen. Ook zijn de voor mij vertrouwde referenties lp’s voorbij gekomen, alsmede de diversen nieuwe 180 gram persingen.
Al met al kan ik U zeggen dat de volgende klankeigenschappen volledig opgaan voor de Transrotor Fat Bob S : een niet gekleurd geluid, analytisch, strak, gedetailleerd, stil, dynamisch. In de weken die ertussen de aflevering en de volledige beluistering zitten, zijn er diversen luistervrienden komen luisteren en zelfs de redactie van ons eigen Puresound hebben hier een luisteravond doorgebracht en allemaal waren we het erover eens, dat deze Transrotor Fat Bob S een dijk van een draaitafel is.
Mijn zeer goede luistervriend Wilco gaf zijn conclusie als klankeigenschap van deze Fat Bob S en die ik U zeker niet wil onthouden : Levendigheid en rust in harmonie en het meer muziek maakt en met dit laatste doelde hij op, de rust en strakheid van het geluid. Een mooier compliment over de klankeigenschappen aan de bedenker van deze draaitafel Jochen Räke kan je volgens mij niet maken.

Conclusie :
Het is een lang artikel geworden en veel langer dan de bedoeling was, maar al schrijvende kwam er zoveel omhoog dat ik het U niet wilde onthouden en heel graag wilde delen met U als lezer. Mijn artikel heeft als kop ”De terugkeer naar de analoge essentie” en dat is volgens mij dan ook helemaal waar gemaakt. Of dat voor U ook zo is, kan ik niet uitmaken voor U als lezer, maar ik kan u wel meegeven dat als u tot die groep behoort en waar ik in het begin van dit artikel over sprak, namelijk de consument en audioliefhebber die zijn draaitafel naar de zolder had verhuisd en u weer overweegt om een nieuwe draaitafel te gaan aanschaffen en bereid ben om een serieuze investering opnieuw te gaan doen en waar u zeker weer minimaal 20 jaar mee vooruit kan, daar zou ik tegen willen zeggen : Neem deze Transrotor Fat Bob S zeker in uw rijtje op of nog beter breng eens een bezoekje aan de Transrotordealer. En mocht het inderdaad te hoog zijn gegrepen, bedenk u dan dat Transrotor ook nog vele goedkopere modellen heeft in zijn assortiment, zoals het instapmodel de Pianta Studio of de Avorio 25/60.
Verder kan ik U nog zeggen dat deze Transrotor Fat Bob S zo goed is bevallen en voor mij als auteur/recensent dat ik heb besloten om deze draaitafel te behouden en als referentie heb opgenomen in mijn eigen audioset. Dus ook voor mij is het ”terug naar de essentie” geworden en heeft mijn voormalige referentie de Denon DP-80/ Fidelity Research FR-64S arm de luisteruimte verlaten na vele jaren van zeer trouwe dienst.

(N.B. Een woord van dank aan het team van Audio-Selectief  (www.audio-selectief.nl)  voor het opbouwen / afstellen / afleveren van de Fat Bob S)

Prijzen Transrotor Fat Bob S (vanaf) :

Fat Bob S los loopwerk : 2099,00 €

Fat Bob S / Jelco TR-800S black / Cantare element : 3199,00 €

Fat Bob S / SME 5009JR / SME armboard : 4623,00 €

Links :

Fabrikant Transrotor

Importeur Benelux Monitor-audio

De set :