Roeland Vereecken | 06 september 2010 |  <   > |
TAGS: Recensies |

LessLoss stroomkabels: Van de ene verbazing in de andere

Nu, twee jaar later, ben ik veel meer bezig met mijn bekabeling en hebben ook stroomkabels mijn aandacht gewekt. Ik ben namelijk ondertussen verhuisd naar een nieuw huis waar ik twee aparte stroomgroepen speciaal voor audio heb aangelegd. Op mijn zoektocht naar betere stroomkabels, dook de naam LessLoss heel vaak op en alle reviews, professioneel of niet, lauwerden zijn kwaliteiten. Reden genoeg voor mij om LessLoss te contacteren en een reviewexemplaar aan te vragen onder het motto eerst zien (sorry, horen) en dan geloven.

Wanneer je audiorecensent bent of poogt te zijn, besteed je veel tijd aan surfen op het web op zoek naar interessante nieuwe producten en eventuele recensiekansen. Bij één van deze zoektochten, een jaar of twee gelden, kwam ik voor het eerst de naam LessLoss tegen op het Nederlandse HT-forum waar de kabels gebruikt werden door één van de gebruikers. In die tijd heb ik wel eens op de website gekekeken, maar aangezien ik op dat moment nog niet echt veel interesse had in kabels was ik de naam snel weer vergeten.

De sympathieke en ijverige eigenaar, Louis Motek,  reageerde vrijwel direct en zo kwamen we gauw overeen om verscheidene LessLoss kabels in mijn systeem te kunnen recenseren. Het pakket dat Louis me toestuurde bestond uit 4 LessLoss DFPC Original kabels en 2 Signature DFPC kabels. DFPC staat voor Dynamic Filtering Power Cable, en dit verraadt meteen dat de kabels bedoeld zijn om een bepaald filtereffect te hebben. Meer hierover verder.

Het pakket arriveerde zeer snel bij mij thuis met UPS en bij het openen van de pakjes (elke kabel was apart verpakt), was ik eerst een beetje verward. Op het eerste zicht leken alle kabels exact op elkaar en niets op de  labels op de verpakking verraadde dat het om een standaard versie was of niet. Na het eventjes nagevraagd te hebben bij Louis en het poetsen van mijn bril, werd vrij gauw duidelijk dat het verschil tussen de standaard DFPC kabel en de Signature versie een vierde blauwe draad was, die door de kabel geweven is. Misschien dat de verpakkingen toch beter gelabeld hadden kunnen worden, voor mensen met een troebele blik zoals ik.

De LessLoss DFPC Original is gemaakt uit drie samengevlochten draden, die elk bedekt zijn met een zwart-paarse hoes. In de Signature versie is er een vierde, blauwe draad toegevoegd. De LessLoss DFPC’s zijn vrij groot en robuust, maar zijn wel flexibel en makkelijk te hanteren. Volgens de LessLoss website krijgt de draad die bij de vervaardiging van deze kabels wordt gebruikt een soort metallurgische behandeling die LessLoss FlowFlux noemt en die superieur zou zijn aan een cryogene behandeling.

 
De stekkers die gebruikt worden zijn deze van Oyaide. LessLoss heeft er heel wat op de rooster gelegd alvorens te kiezen voor dit bepaald Oyaide model. De stekkers zijn relatief duur (EUR 105 per stuk in België) en zijn gemaakt uit rood polycarbonaat met een zwart polybutyleen tereftalaat omhulsel dat de metalen pinnen op hun plaats houdt. Foto’s doen deze stekkers echt geen eer aan! De Oyaide IEC stekker werd getest door LessLoss gedurende honderden plug in/plug out handelingen maar deze bleven zowel een stevige grip behouden als uitstekende geluidskenmerken.

Over LessLoss en zijn kabels


Louis Motek, een Litouwse inwoner met roots in Texas, is de eigenaar, ontwikkelaar en de ziel van LessLoss Cables. Hij groeide op in een muzikale familie en hij was zowel juwelier als opnamestudio ingenieur in New York gedurende vele jaren voordat hij terugkeerde naar Litouwen. Zoals blijkt uit de biografie die u kunt vinden op de LessLoss website,  is en was muziek één van de belangrijkste passies van Louis, niet alleen als audiofiel, maar ook als zeer begaafde multi-instrumentalist (met cello, saxofoon en piano als voornaamste instrumenten).

Hij startte het LessLoss bedrijf enkele jaren geleden vanuit de gedachte dat de meeste stroomkabels geen antwoord bieden op het grootste probleem: weerstand. Op de website van LessLoss, vind je een zeer uitgebreide toelichting op hun filosofie die je laat zien hoe grondig en goed doordacht het ontwerp van hun kabel is. Een klein fragment lijkt me hier op zijn plaats:

“This is where the skin effect comes in handy. We utilize very much metal for our conductors. This provides our cable with low resistance. The conductivity of the cable is extremely high with a metal cross sectional area of 4.72 mm2 per conductor, of which there are three in each cable. The power frequency is 50 or 60Hz. As this frequency is low, the very large diameter of the wire represents no loss, since such a low frequency is not affected by any skin effect current concentration. However, the higher frequencies, which we want to filter out, remain at the skin. And it is precisely here where it is possible for us to filter only the undesired electromagnetic fluctuations while leaving the 50 or 60Hz energy cycle completely alone. The attenuation of this low frequency does not even take place. In fact, the porous conductive material mated to the skin of the cable actually enlarges the effective cross sectional area of one conductor assembly to a whopping 6 mm2, bringing the entire cross-sectional area of this three-wire cable to 18 mm2. This is between 5 and 4 awg.”

Zoals u kan lezen, is het ontwerp van de LessLoss kabels nauwelijks wat men zou willen noemen 'standaard". En uit het citaat wordt ook duidelijk dat deze kabel, in tegenstelling tot wat zijn naam u zou kunnen doen vermoeden, geen actief filterend circuit bevat. Eigenlijk maakt het op een erg slimme manier gebruik van het skineffect en de weerstand van de materialen om ongewenste junk uit het stroomsignaal weg te filteren en zo de componenten van betere stroom te voorzien.

Voor diegenen onder u die een beter inzicht in het technische hebben dan ik, en nieuwsgierig zijn naar de uitleg hierover, verwijs ik naar de LessLoss website. Ik ben echter meer  iemand die zijn pudding eet en ervan geniet, dan iemand die wil weten hoe de pudding tot zo’n heerlijk mengsel van textuur en smaak is kunnen komen...

Bovendien geeft de LessLoss website bezoekers niet alleen voldoende informatie over het ontwerp en de product designer, maar Louis is ook zo genereus geweest om gratis muziek aan te bieden aan iedereen die het wil downloaden. Deze zijn allen te downloaden in high res ‘24bit/96kHz’ en bieden een voorsmaakje van hoe high res downloads kunnen klinken. De aangeboden bestanden zijn voornamelijk klassieke muziek, maar velen zijn fantastische vertolkingen. Zo beveel ik u ten stelligste aan te luisteren naar Vytautas Sriubikis die stukken van Bach’s enige Partita voor Fluit Solo speelt in de Barokke St. Catherine kerk in Vilnius. Of de  Mephisto Waltz No1 van Franz Liszt, opgenomen in de Vilnius Musci Academy. Alle stukken zijn opgenomen met LessLoss bekabeling, wat ook toont hoe betrokken Louis is in muziek en hoezeer hij houdt van waar hij mee bezig is. Waren er maar meer zoals hem in deze business!

Luisteren naar LessLoss 


Tijdens de lange periode die Louis me gracieus verleend heeft om te luisteren naar de LessLoss kabeles,  gebruikte ik ze in diverse sets om echt een beeld te krijgen over hoe ze klonken. Dit betekent dat ik ze niet alleen gebruikt heb in mijn eigen systeem, maar dat ik ze ook meesleepte naar al mijn audiofiele vrienden om ze uit te proberen in hun set en om LessLoss te kunnen vergelijken met een verscheidenheid aan andere stroomkabels. De resultaten waren op zijn zachtst gezegd verrassend ...

Maar laten we beginnen bij het begin ... Ik gebruikte eerst één enkele LessLoss kabel op mijn CD-speler, de veel-te-goedkope-voor-wat-hij-doet Astin Trew AT3500 plus. Ik heb altijd het gevoel gehad dat een CD-speler meestal het meest gevoelig is voor bekabeling, gevolgd door de voorversterker. Op de Astin Trew nam de LessLoss DFPC Original de plaats in van een uitstekende en veel duurdere Legenburg stroomkabel. De Legenburg-kabel kostte om en bij de 2.000 dollar en voor zover ik weet, is het bedrijf is nu helaas niet meer actief. Deze kabel is altijd mijn favoriet geweest omdat het mijn set meer muzikaal deed klinken... of zo dacht ik toch...

Tot mijn grote verrassing, verbeterde de LessLoss, met een kostprijs van bijna een kwart van de Legenburg, mijn set op bijna elk vlak. Niet alleen behield het de muzikaliteit van de Legenburg, maar het voegde ook een beter gedefinieerde soundstage toe, een grotere dynamiek en het leek alsof er een sluier (bij wijze van spreken) werd verwijderd uit de muziek. Het karakter van de Legenburgs was een beetje meer laid-back, maar die van de LessLoss was niet zozeer meer op de voorgrond als meer 'echt'.


Laat me dit verduidelijken met een voorbeeld. Er zijn een aantal muziekstukken die ik vaak gebruik om kabels en apparatuur te reviewen. Een van mijn laatste 'ontdekkingen' is het label Channel Classics. Dit is een relatief klein Nederlands label dat klassieke muziek met hoge kwaliteit levert van zeer gerespecteerde performers. Tamelijk recent kocht ik de CD box met de Bach Mattheus Passie uitgevoerd door de Belg Kujken Sigiswald en zijn orkest La Petite Bande. La Petite Bande werd in 1972 opgericht door Sigiswald Kuijken, en hoewel het niet de bedoeling was om uit te groeien tot een vast orkest, was het succes van de vele opnames door de groep onder leiding van Gustav Leonhardt dusdanig dat het regelmatig concerten begon te geven. Al hun leden zijn internationaal gerenommeerde specialisten in oude muziek 

Deze bepaalde opname van de Mattheus Passie is niet alleen uitstekend opgenomen, het is ook een radicaal nieuwe interpretatie van het werk in die zin dat het geen gebruik maakt van een volledig koor of een volledig orkest.  De interpretatie is geïnspireerd door jaren van historisch onderzoek en het resultaat is een zeer transparante uitvoering van de Passie. Met de LessLoss kabels werd deze transparantie geaccentueerd (niet in de betekenis van helder) en het podium was beter gedefinieerd waardoor de verstaanbaarheid van het koor en de solisten werd verhoogd. De dynamiek in het stuk kwam eveneens op een opzienbarend nieuw niveau. De manier waarop de LessLoss kabels de muzikale interpretatie voor me opkrikte zorgde ervoor dat ik me beter in de muziek kon inleven en ik durf te zeggen dat Bach’s Mattheus Passie me nooit zo tot tranen bracht als op die avond met La Petite Bande en de LessLoss DFPC Originals.

In een ander voorbeeld, het BBC album van de Tindersticks, met zijn prachtige versie van 'Tiny Tears ', verbeterde het geluid in diezelfde mate dankzij de LessLoss kabels. De diepe bariton van Stuart Staples kreeg een gloed en zijn zacht brommende stem leek van nog dieper in zijn lichaam te komen. Toen hij  “tiny tears make up an ocean” zong, kwam mijn haar recht omhoog en werd er een kleine traan gevormd in mijn ooghoeken. Het opnieuw installeren van de Legenburg op de Astin Trew maakte de muziek afstandelijker, iets meer omfloerst en lang niet zo betrokken. Geschokt door wat de aansluiting van slechts een enkele kabel in mijn systeem teweg bracht, heb ik besloten dat het tijd was om te zien wat er gebeurde wanneer ik helemaal LessLoss zou gaan...

Als eerste was mijn voorversterker, de onterecht wat minder bekende Herron HL-1, aan de beurt. Opnieuw luisteren naar een aantal tracks deed me al snel het het cumulatieve effect van de LessLosses beseffen. Met de voorversterker ook "LessLossed" (als het nog geen werkwoord is, moeten ze er zeker één van maken), leek de ruisvloer nog wat te verminderen en werden de dynamiek en muzikaliteit nog groter. Het effect was niet het dubbele van het installeren van de eerste kabel, maar het was wederom een belangrijke stap voorwaarts op de Legenburg. Het leek alsof de bel van geluid waarin je je bevond nog iets groter werd en je dieper ondergedompeld werd in de muziek. Mijn eerste ervaringen met stroomsnoeren hadden me al verbaasd met het verschil dat een goed stroomsnoer kan maken, maar een verschil zo groot als met de LessLoss kabels gemaakt was iets wat ik niet had verwacht ...

En het werd nog beter! Het aansluiten van de laatste twee DFPC Original stroomsnoeren op mijn eindversterkers, de Channel Island Audio D-100's, een klasse D design met roots in België, maar in de USA vervaardigd, verbaasde me. Het effect op de eindtrappen was misschien wel het minste als je het afzonderlijk bekeek, maar het cumulatieve effect van een volledig LessLoss bekabeld systeem was echt jawdropping. Nu kwamen de puzzelstukken bij elkaar en het leek alsof ik niet meer aan het luisteren was naar muziek, maar meer naar echte muzikanten die aan het optreden waren in mijn luisterruimte. Dit was echt iets wat ik nog nooit voordien op deze manier had meegemaakt. Ik begon met één van mijn favoriete CD's, "Solitary Man" van Johny Cash, en ik werd intens ontroerd door het horen en voelen van Cash 'zijn' joie de vivre "evenals zijn pijn van zijn ziekte en het onvermijdelijke einde dat naderbij kwam... Hetzelfde gold voor het laatste album Warren Zevon. Het laatste album voor zijn dood heeft een cover van Bob Dylan's "Knockin 'on heavens door". Wetende dat de man kort na de opname overleed maakt de ervaring van hem uit te horen schreeuwen "open up for me” een zeer intense ervaring. Met de LessLoss kabels in mijn systeem was de weergave zo griezelig "echt", dat die ervaring nog intenser werd. Moet ik nog zeggen dat ik echt geraakt werd die avond?


Wanneer ik de kabels meenam naar collega-audiofielen en muziekliefhebbers, bevestigde dit alleen maar mijn bevindingen met deze kabels. Elk systeem waar ik de kabels invoegde,  zij het met buizen of solid state, zij het mid-of high-end systemen, allemaal profiteerden ze van de kabels. De LessLoss bracht meer muziek in de kamer door het creëren van een meer realistische weergave, een betere dynamiek, een verlaagde ruisvloer en een breder en dieper podium. Anders gezegd, de set leek te verdwijnen om plaats te maken voor de muziek en de emoties.

En het was duidelijk dat de prestaties van de LessLoss kabels systeem onafhankelijk waren. Hoe hoger de resolutie van het systeem, hoe meer de DFPC Original kabels hun scheen, maar zelfs in een bescheiden systemen de kwaliteiten van de DFPC Original werd meteen duidelijk. Een van mijn vrienden was, net als ik, tot tranen toe bewogen bij de herontdekking van zijn favoriete Bach Cantate (Wer weiss, wie nahe mir mein Ende!) zoals uitgevoerd door John Elliott Gardiner (de Pilgrim Recordings) met de LessLoss kabel in zijn systeem. Zijn NAT Reference voorversterker en Tentlabs CDspeler profiteerden echt van de netsnoeren en hoewel hij nog wat problemen had als gevolg van een nabijgelegen fabriek, leek het dat de storingen sterk verminderd waren en de ruisvloer gereduceerd  was. Zijn vrouw dacht zelfs dat ik een nieuw component had meegebracht in plaats van alleen een kabel ... Dit toont aan hoe veel verschil de LessLoss kabels kunnen maken!

En net toen ik dacht dat het tijd was om te beginnen met het schrijven van mijn conclusies, herinnerde ik me dat ik ook nog twee Signature twee versies had liggen die smeekten om beluisterd te worden. Om eerlijk te zijn, verwachtte ik niet direct een grote verbetering op het de Original kabels, omdat ik deze al zo geweldig vond. Maar ik was in voor een grote verrassing! Ik had twee van de Signatures ter mijner beschikking en ik besloot hen aan te sluiten op mijn voorversterker en cd-speler. Luisteren naar de muziek die ik beluisterde met de DFPC Original , merkte ik vrijwel onmiddellijk dat ze alles deden wat de DFPC Original's deden ... en dat ze nog een stapje verder gingen! Ze hadden de betere dynamiek, de verminderde ruisvloer, de muzikaliteit en het vermogen om muzikanten de kamer in te brengen maar ze brachten alles naar het volgende niveau. Ik moet zeggen dat ik bijna niet kon geloven wat ik hoorde. Voor minder dan het dubbele van de prijs van de DFPC Originals, ging de Signature versie een stuk verder in toegevoegd realisme in de muziek. In een goed hoge-resolutiesysteem, is deze kabel zeker de kabel om voor te gaan. Het zal bijna letterlijk een schok in je muziekweergave betekenen en dit is zeker degene waarvoor hier gespaard zal worden ... 

 

Slotopmerkingen

Tijdens het afwerken van deze review, ben ik aan het luisteren naar Bob Dylans laatste album (Together trough life) en terwijl ik hem hoor zingen dat "Beyond here lies nothing, nothin ' but the moon and the stars" denk ik dat ik deze zinsnede ook kan toepassen van op de LessLoss kabels. Bij het beluisteren van mijn systeem met de LessLoss kabels heb ik niet het gevoel dat ik nog veel moet veranderen,  ik kan gewoon relaxen, naar muziek luisteren en kijken naar de maan en de sterren ... De DFPC Original laten je al een groot stuk horen van wat mogelijk is, maar als je het allerbeste wilt, twijfel niet en ga voor de Signature versie. Luisteren naar muziek zal nooit nog hetzelfde zijn.

Sterker nog, ik hou zoveel van de LessLoss kabels dat ik met mijn lieve vrouw eens over ons budget zal moeten praten, want Louis krijgt niet al zijn kabels terug! Ik dank Louis Motek voor de gelegenheid om te luisteren naar de LessLoss kabels en mijn indrukken hierover neer te kunnen schrijven. Ik ben zeker dat we in de toekomst veel meer gaan horen over hem en LessLoss!

Mijn laatste zin gaat uit naar al diegenen die nog steeds niet geloven dat een stroomkabel een verschil kan maken: probeer de LessLoss, je zal verrast zijn door wat je hoort ...

 

Gebruikte componenten

Voorversterking: Herron HL-1, NAT Plasma
Eindversterking: CiAudio D-100, Classé CA-201
Geïntegreerde versterking: Cayin Spark 500
Broncomponenten: Astin Trew AT-3500plus, Tentlabs CD, CEC-5100, Northstar Extremo DAC
Luidsprekers: Hyperion HP-906, Audio Physics Caldera, Davis Acoustics Nikita
Stroomsnoeren: Legenburg, Siltech SPX-30, Furutech, Lapp
Verdere bekabeling: QED, Purist Audio Design, John Van Gent, Siltech, Chord

Meer informatie:
LessLoss